بسمه تعالی

 اثرات تربيتي روزه

      روزه ابعاد گوناگوني دارد، و آثار فراواني از نظر مادي و معنوي در وجود انسان مي‏گذارد، كه از همه مهمتر بعد اخلاقي و فلسفه تربيتي آن است.
      از فوائد مهم روزه اين است كه روح انسان را تلطيف، و اراده انسان را قوي، و غرائز او را تعديل مي‏كند.
      روزه‏دار بايد در حال روزه با وجود گرسنگي و تشنگي از غذا و آب و همچنين لذت جنسي چشم بپوشد، و عملا ثابت كند كه او همچون حيوان در بند اصطبل و علف نيست، او مي‏تواند زمام نفس سركش را به دست گيرد، و بر هوسها و شهوات خود مسلط گردد.
      در حقيقت بزرگترين فلسفه روزه همين اثر روحاني و معنوي آن است، انساني كه انواع غذاها و نوشابه‏ها در اختيار دارد و هر لحظه تشنه و گرسنه شد به سراغ آن مي‏رود، همانند درختاني است كه در پناه ديوارهاي باغ بر لب نهرها مي‏رويند، اين درختان نازپرورده، بسيار كم مقاومت و كم‏دوامند، اگر چند روزي آب از پاي آنها قطع شود پژمرده مي‏شوند، و مي‏خشكند.
      اما درختاني كه از لابلاي صخره‏ها در دل كوهها و بيابانها مي‏رويند و نوازشگر شاخه‏هايشان از همان طفوليت طوفانهاي سخت، و آفتاب سوزان، و سرماي زمستان است، و با انواع محروميتها دست به گريبانند، محكم و با دوام و پر استقامت و سخت‏كوش و سخت‏جانند!.
      روزه نيز با روح و جان انسان همين عمل را انجام مي‏دهد و با محدوديتهاي موقت به او مقاومت و قدرت اراده و توان مبارزه با حوادث سخت مي‏بخشد، و چون غرائز سركش را كنترل مي‏كند بر قلب انسان نور و صفا مي‏پاشد.
      خلاصه روزه انسان را از عالم حيوانيت ترقي داده و به جهان فرشتگان صعود مي‏دهد، جمله لعلكم تتقون (باشد كه پرهيزگار شويد) اشاره به همه اين حقايق است.
و نيز حديث معروف الصوم جنة من النار: روزه سپري است در برابر آتش دوزخ اشاره به همين موضوع است.
      در حديث ديگري از علي (عليه‏السلام‏) مي‏خوانيم كه از پيامبر (صلي‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم‏) پرسيدند: چه كنيم كه شيطان از ما دور شود؟ فرمود: الصوم يسود وجهه، و الصدقة تكسر ظهره، و الحب في الله و المواظبة علي العمل الصالح يقطع دابره، و الاستغفار يقطع وتينه: روزه روي شيطان را سياه مي‏كند، و انفاق در راه خدا پشت او را مي‏شكند، و دوست داشتن به خاطر خدا، و مواظبت بر عمل صالح دنباله او را قطع مي‏كند، و استغفار رگ قلب او را مي‏برد!.
      در نهج البلاغه به هنگامي كه امير مؤمنان علي (عليه‏السلام‏) فلسفه عبادات را بيان مي‏كند به روزه كه مي‏رسد چنين مي‏فرمايد: و الصيام ابتلاء لاخلاص الخلق: خداوند روزه را از اين جهت تشريع فرموده كه روح اخلاص در مردم پرورش يابد!.
      و نيز در حديث ديگري از پيامبر (صلي‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم‏) مي‏خوانيم: ان للجنة بابا يدعي الريان لا يدخل فيها الا الصائمون: بهشت دري دارد به نام ريان (سيراب شده) كه تنها روزه‏داران از آن وارد مي‏شوند.
     مرحوم صدوق در معاني الاخبار در شرح اين حديث مي‏نويسد انتخاب اين نام براي اين در بهشت به خاطر آن است كه بيشترين زحمت روزه دار از ناحيه عطش است، هنگامي كه روزه‏داران از اين در وارد مي‏شوند چنان سيراب مي‏گردند كه بعد از آن هرگز تشنه نخواهند شد.

التماس دعا رضا  برگرفته از تفسیر نمونه